{"id":4411,"date":"2024-04-12T14:43:40","date_gmt":"2024-04-12T12:43:40","guid":{"rendered":"https:\/\/samehets.no\/?post_type=ressurs&#038;p=4411"},"modified":"2024-04-17T22:04:53","modified_gmt":"2024-04-17T20:04:53","slug":"nar-barn-opplever-samehets","status":"publish","type":"ressurs","link":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/ressurs\/nar-barn-opplever-samehets\/","title":{"rendered":"G\u00e5 m\u00e1nn\u00e1 s\u00e1men\u00e1lsodimev v\u00e1set"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"4411\" class=\"elementor elementor-4411\" data-elementor-post-type=\"ressurs\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a6b9c1b e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"a6b9c1b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-263c861 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"263c861\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Moattes v\u00e1sedi s\u00e1men\u00e1lsodimev m\u00e1nn\u00e1vuodan. Dat soajtt\u00e1 d\u00e1hp\u00e1duvvat g\u00e5 5-jag\u00e1k la Vuona nasjonalb\u00e6jvv\u00e1j g\u00e1ppt\u00e1j tj\u00e1g\u014bam jali g\u00e5 8-jag\u00e1k s\u00e6brr\u00e1 ietjas vuostasj b\u00e1llotjiektjamijda ja n\u00e1lsoduvv\u00e1 \u201cfuohtt\u00e1na s\u00e1bmen\u201d. Nuorajsk\u00e5vll\u00e5\u00e1lldarin la m\u00e1nn\u00e1 d\u00e1vk moaddi juo s\u00e1men\u00e1lsodimev gierddam. Danen la \u00e1jnas s\u00e1gastallat m\u00e1n\u00e1jn s\u00e1mevasje ja nupp\u00e1stime birra.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-909ee9f elementor-widget__width-inherit elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"909ee9f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\"><p><b>G\u00e5ktu m\u00e1n\u00e1jn s\u00e1gastall\u00e1 s\u00e1men\u00e1lsodime birra<\/b><span style=\"color: var( --e-global-color-primary );text-align: var(--text-align);background-color: var( --e-global-color-a6b3061 )\"><\/span><\/p><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3d9790a e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"3d9790a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eccb3e1 elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"eccb3e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul>\n<li class=\"translation-block\"><strong>L\u00e6r barn ord og begrep for fenomenet.<\/strong> Begrep som \u00abhets\u00bb, \u00abdiskriminering\u00bb, \u00abhatprat\u00bb og lignende kan v\u00e6re ukjente for barn. Tilpass forklaringen til barnets modenhet. Man kan si det s\u00e5 enkelt som at noen mennesker mobber samer, b\u00e5de voksne og barn, rett og slett p\u00e5 grunn av deres samiske bakgrunn. Ikke alle har opplevd hets, men ganske mange har opplevd det.<\/li>\n<li>Guoradal\u00e1 majt m\u00e1nn\u00e1 dieht\u00e1 n\u00e1lsodime birra \u00e5vdutjis ja m\u00e1htt\u00e1 gus d\u00e1v tjan\u00e1stit masik. Le gus m\u00e1nn\u00e1 gullam negatijva javllamus\u00e1jt s\u00e1mij birra? Jus m\u00e1n\u00e1n \u00e6lla diedo ja v\u00e1s\u00e1dus\u00e1 s\u00e1men\u00e1lsodime g\u00e1ktuj, de m\u00e1ht\u00e1 buojkulvis\u00e1jt vaddet. Girje, filma ja TV-r\u00e1jdo ma rasisma birra subtsasti m\u00e1htti buorre vuodon g\u00e5 tiem\u00e1 birra s\u00e1gastahttj\u00e1.<\/li>\n<li>M\u00e1nn\u00e1 d\u00e1rbaj viehkev d\u00e1djadittjat manen n\u00e1lsodibme d\u00e1hp\u00e1duvv\u00e1. Dalloj m\u00e1htt\u00e1 kolonisierima ja d\u00e1rojduhttempolitihka birra subtsastit. M\u00e1ht\u00e1 buojkulvis\u00e1 diehti tjielggit oajv\u00e1lattja gudi rijkav j\u00e5dedin 100 jage d\u00e1ssta \u00e5vdd\u00e5la j\u00e1hkkin Vuodna sjattaj gievrap ja boand\u00e1p jus g\u00e1jka lidjin s\u00e6mmi \u00e1lmmugis. Danen ettjin s\u00e1me m\u00e1n\u00e1 desti besa s\u00e1m\u00e1stit ja s\u00e1mij ielleml\u00e1jbbe suol\u00e1duv\u00e1j sij\u00e1js. M\u00e1ht\u00e1 aj ietj\u00e1 buojkulvis\u00e1jt buktet ma nupp\u00e1stimev g\u00e5vvidi majt s\u00e1me li v\u00e1sedam ja majt \u00e1jn v\u00e1sedi. D\u00e1rojduhttempolitihkka v\u00e1jkkudij divna Vuona \u00e1lmmugijda. V\u00e1jku s\u00e1me ja l\u00e1tte lidjin l\u00e6hk\u00e1m r\u00e1dn\u00e1 ja r\u00e1dna \u00e1jgij tjad\u00e1, de moattes s\u00e1mijt badjelg\u00e6httjag\u00e5htin. S\u00e1me \u00e6llim desti s\u00e6mmi d\u00e1sen g\u00e5 l\u00e1tte. D\u00e1 g\u00e1tto g\u00e1vnnuji \u00e1jn mij\u00e1 sebrudag\u00e1n. Mujte hiebadit buojkulvis\u00e1jt m\u00e1n\u00e1 \u00e1lldarij ja \u00e5vdd\u00e5nibm\u00e1j.<\/li>\n<li>M\u00e1nn\u00e1 d\u00e1rbaj \u00e1jgev d\u00e1djadit mij s\u00e1men\u00e1lsodibme l. M\u00e1nn\u00e1 soajtt\u00e1 d\u00e1n birra \u00e1j\u00e1dallat \u00e5vdd\u00e5l g\u00e5 gatj\u00e1dallagoaht\u00e1 ja s\u00e1gastahttj\u00e1 tiem\u00e1 birra. M\u00e1nn\u00e1 soajtt\u00e1 aj s\u00e1men\u00e1lsodime birra s\u00e1hkadahttj\u00e1t esski dalloj g\u00e5 gull\u00e1 subttsasijt ja \u00e5d\u00e5sijt n\u00e1lsodime birra. S\u00e1men\u00e1lsodibme sjadd\u00e1 d\u00e1vk \u00e1jggeguovddelis \u00e1ssjen moaddi m\u00e1n\u00e1 m\u00e1nn\u00e1vuoda tjad\u00e1. B\u00e5hti moadda vejulasjvuoda dan birra s\u00e1gastit.<\/li>\n<\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-247f2ec elementor-widget__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"247f2ec\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"534\" src=\"https:\/\/samehets.no\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/A\u2560urvu-web027.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-2007\" alt=\"Bildet viser en vidde, med en samisk mann som holder sitt barn i h\u00e5nden omgitt av viddenaturen.\" srcset=\"https:\/\/samehets.no\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/A\u2560urvu-web027.jpg 1000w, https:\/\/samehets.no\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/A\u2560urvu-web027-300x200.jpg 300w, https:\/\/samehets.no\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/A\u2560urvu-web027-768x512.jpg 768w, https:\/\/samehets.no\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/A\u2560urvu-web027-18x12.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" title=\"Samehets.no\">\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fbecd75 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"fbecd75\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\"><p><b>Berusta m\u00e1n\u00e1 v\u00e1s\u00e1dus\u00e1js ja d\u00e5hkkida m\u00e1n\u00e1 d\u00e5bdojt<\/b><span style=\"color: var( --e-global-color-primary );text-align: var(--text-align);background-color: var( --e-global-color-a6b3061 )\"><\/span><\/p><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-743fd8fa e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"743fd8fa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-53d1f602 elementor-widget__width-inherit elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"53d1f602\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p class=\"MsoListParagraphCxSpFirst\" style=\"text-indent:-18.0pt;mso-list:l0 level1 lfo1\"><!--[if !supportLists]--><span style=\"font-family:Symbol;mso-fareast-font-family:Symbol;mso-bidi-font-family: Symbol\">\u00b7<span style=\"font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-feature-settings: normal; font-variation-settings: normal; font-variant-position: normal; font-stretch: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-family: &quot;Times New Roman&quot;;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span>G\u00e5 m\u00e1nn\u00e1 subtsas n\u00e1lsoduvvam la jali v\u00e1sedam iehtj\u00e1da s\u00e1mevuoda diehti n\u00e1lsoduvvi, de la \u00e1jnas d\u00e1n birra s\u00e1gastallat. <o:p><\/o:p><\/p>\n<p class=\"MsoListParagraphCxSpMiddle translation-block\" style=\"text-indent:-18.0pt;mso-list:l0 level1 lfo1\"><!--[if !supportLists]--><span style=\"font-family:Symbol;mso-fareast-font-family:Symbol;mso-bidi-font-family: Symbol\">\u00b7<span style=\"font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-feature-settings: normal; font-variation-settings: normal; font-variant-position: normal; font-stretch: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-family: &quot;Times New Roman&quot;;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><b>Ikke avvis barnets f\u00f8lelser.<\/b> Barnet vil kanskje vise sinne, uro, redsel, eller tristhet. Vi som voksne liker ikke \u00e5 se at barnet har det vondt, vi vil tr\u00f8ste det raskt og f\u00e5 vekk de vonde f\u00f8lelsene. Derfor sier mange instinktivt noe s\u00e5nt som: \u00abikke tenk mer p\u00e5 det\u00bb eller \u00abikke bry deg om s\u00e5nne folk\u00bb. Lytt til barnet. Vi skal romme f\u00f8lelsene til barnet. Du kan for eksempel si: \u00abIkke rart du ble sint n\u00e5r han kalte kameraten din stygge ting, det var ikke greit \u00e5 kalle han det\u00bb eller \u00abBle du lei deg n\u00e5r hun sa det til deg? Jeg ville nok blitt b\u00e5de sint og trist hvis det skjedde meg\u00bb. <o:p><\/o:p><\/p>\n<p class=\"MsoListParagraphCxSpMiddle\" style=\"text-indent:-18.0pt;mso-list:l0 level1 lfo1\"><!--[if !supportLists]--><span style=\"font-family:Symbol;mso-fareast-font-family:Symbol;mso-bidi-font-family: Symbol\">\u00b7<span style=\"font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-feature-settings: normal; font-variation-settings: normal; font-variant-position: normal; font-stretch: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-family: &quot;Times New Roman&quot;;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><b>Guoradal\u00e1 m\u00e1n\u00e1 d\u00e5bdojt ja vuoseda vetsadimev.<\/b> Dalloj v\u00e1set m\u00e1nn\u00e1 jut sujsta berus ja suv d\u00e1djat. G\u00e5 m\u00e1nn\u00e1 v\u00e1set suv d\u00e5bdojt vieleda, de sjadd\u00e1 \u00e1lkkep g\u00e1ssjelis d\u00e5bdoj rijbbat. <o:p><\/o:p><\/p>\n<p class=\"MsoListParagraphCxSpLast\" style=\"text-indent:-18.0pt;mso-list:l0 level1 lfo1\"><!--[if !supportLists]--><span style=\"font-family:Symbol;mso-fareast-font-family:Symbol;mso-bidi-font-family: Symbol\">\u00b7<span style=\"font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-feature-settings: normal; font-variation-settings: normal; font-variant-position: normal; font-stretch: normal; font-size: 7pt; line-height: normal; font-family: &quot;Times New Roman&quot;;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><b>G\u00e5 m\u00e1nn\u00e1 suhtt\u00e1 jali v\u00e1jv\u00e1stuvv\u00e1 nupp\u00e1stime diehti, de la \u00e1jnas m\u00e1n\u00e1 d\u00e5bdojt d\u00e5hkkida, jaskada ja doarjoda suv.<\/b> Jus f\u00e1rmasta ja v\u00e6htts\u00e1s b\u00e1gojt javla de m\u00e1nn\u00e1j vuoseda juogada d\u00e1jt d\u00e5bdojt. \u00c1jnas la m\u00e1nn\u00e1j vuosedit sunji lip d\u00e5rvvon ja dujna l jasska ietjas v\u00e1jvij birra s\u00e1gastal\u00e1tjit.&nbsp;<b><o:p><\/o:p><\/b><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b6b45aa e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"b6b45aa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e169bc4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"e169bc4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Majt m\u00e1htt\u00e1 m\u00e1nn\u00e1 dahkat jus s\u00e1mevasjev v\u00e1set?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36ca0fb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36ca0fb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul>\n<li><b>\u00c5llessjattuga \u00e1jnnasamos barggon la m\u00e1nn\u00e1j subtsastit n\u00e1lsodibme ja rasissma<\/b> l loabedibme. Boasstot la nuppev n\u00e1lsodit ja nupp\u00e1stit, dat s\u00e6lld\u00e1t b\u00e1ktji. Divna ulmutjijn la s\u00e6mmi \u00e1rvvo, berustik g\u00e5sst\u00e5 l, makkir muohtob\u00e1jnno l sujna ja makkir sj\u00e6rvv\u00e1j gullu. Galggap m\u00e1nn\u00e1j \u00e5hpadit \u00e1jnas la berustit jus iesj jali iehtj\u00e1da nupp\u00e1stimev v\u00e1sedi.<\/li>\n<li class=\"translation-block\"><b>Du kan ikke forvente at barnet selv skal klare \u00e5 si ifra n\u00e5r hetsen p\u00e5g\u00e5r.<\/b> Mange voksne synes ogs\u00e5 det er vanskelig i situasjonen \u00e5 si ifra eller be den som hetser om \u00e5 stoppe. \u00c5 oppleve hets er en truende situasjon, man blir redd og usikker der og da. De fleste reagerer med \u00e5 bli taus eller trekke seg vekk. Man skal ikke f\u00f8le skam hvis man ikke t\u00f8r \u00e5 si ifra til den som hetser. Det beste r\u00e5det du kan gi er at barnet b\u00f8r si ifra til en voksne n\u00e5r de selv opplever hets eller ser andre oppleve det. Det kan v\u00e6re en l\u00e6rer de stoler p\u00e5, foreldre eller andre. Barnet kan be den voksne om hjelp til enten \u00e5 stoppe det som skjer eller sp\u00f8rre den voksne hva som er lurt \u00e5 gj\u00f8re etter en slik opplevelse.<\/li>\n<li class=\"translation-block\"><b>Husk selv \u00e5 v\u00e6re en god rollemodell i m\u00e5ten du som voksen snakker om hets og hvordan du m\u00f8ter hets. <\/b>De l\u00e6rer av dine holdninger til diskriminering ved \u00e5 observere deg \u2013 b\u00e5de hva du sier til andre, hva du sier direkte til dem og hvordan du oppf\u00f8rer deg i ulike situasjoner.<\/li>\n<\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00e5ktu s\u00e1gasta d\u00e5n m\u00e1n\u00e1j s\u00e1men\u00e1lsodime birra? D\u00e1 li r\u00e1de majt psykol\u00e5vgg\u00e5tjiehppe Anne Lene Turi Dimpas S\u00e1n\u00e1gin bukt\u00e1.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2055,"parent":0,"template":"","categories":[],"tags":[],"class_list":["post-4411","ressurs","type-ressurs","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/ressurs\/4411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/ressurs"}],"about":[{"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/types\/ressurs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/ressurs\/4411\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/samehets.no\/ju_no\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}